همه چیز درباره هانتاویروس 

براساس اعلام سازمان جهانی بهداشت، تاکنون هشت مورد مرتبط با کشتی کروز MV Hondius گزارش شده که از میان آنها، ابتلای پنج نفر به هانتاویروس تأیید و سه نفر نیز جان باخته‌اند. ویروس شناسایی‌شده در این رویداد، ویروس آندز است؛ گونه‌ای نادر از هانتاویروس که قابلیت انتقال محدود از انسان به انسان را دارد؛ انتقالی که معمولا در تماس‌های نزدیک و طولانی‌مدت رخ می‌دهد. 

مدیرکل سازمان جهانی بهداشت درباره این وضعیت گفته است: «اگرچه این یک رویداد جدی است، اما سازمان جهانی بهداشت خطر آن برای سلامت عمومی را پایین ارزیابی می‌کند.» او همچنین هشدار داده با توجه به دوره نهفتگی بیماری، احتمال گزارش موارد بیشتری نیز وجود دارد. 

هانتاویروس‌ها خانواده‌ای از ویروس‌ها هستند که عمدتا از طریق جوندگان به انسان منتقل می‌شوند. تماس با ادرار، بزاق یا مدفوع آلوده جوندگان و همچنین استنشاق ذرات معلق ناشی از خشک شدن این مواد، مهم‌ترین راه انتقال بیماری است.

انتقال انسانی در بیشتر گونه‌های هانتاویروس دیده نمی‌شود و تنها در برخی گونه‌های خاص مانند ویروس آندز گزارش شده است. در همین رابطه نیز دکتر قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با اشاره به آخرین وضعیت هانتاویروس در جهان به جام‌جم می‌گوید: «هانتاویروس از خانواده هانتاویریده و عمدتا قابل انتقال از جوندگان به انسان است. این بیماری در جهان نسبتا نادر محسوب می‌شود، اما در برخی موارد می‌تواند با مرگ‌ومیر قابل توجه همراه باشد.»

او می‌افزاید: «عفونت‌های هانتاویروسی در آسیا و اروپا معمولا مرگ‌ومیری بین یک تا ۱۵‌درصد دارند و این میزان در قاره آمریکا ممکن است تا ۵۰‌درصد نیز برسد. برآورد می‌شود سالانه بین ۱۰ هزار تا بیش از ۱۰۰ هزار مورد ابتلا در جهان رخ دهد که بیشترین بار بیماری مربوط به آسیا و اروپاست.»

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت درباره انواع بیماری ناشی از این ویروس می‌گوید: «هانتاویروس می‌تواند دو بیماری جدی در انسان ایجاد کند؛ سندرم ریوی هانتا که ریه‌ها را درگیر می‌کند و تب خونریزی‌دهنده با سندرم کلیوی که با آسیب کلیوی و علائم خونریزی‌دهنده همراه است.»

آن‌طور که او می‌گوید: «انتقال بیماری عمدتا از طریق استنشاق ذرات معلق آلوده ناشی از ادرار، مدفوع یا بزاق جوندگان اتفاق می‌افتد و انتقال انسان به انسان بسیار نادر بوده و فقط در برخی گونه‌های خاص در آمریکای جنوبی گزارش شده است.»

 

 

هانتاویروس یک بیماری پاندمیک یا همه‌گیر جهانی محسوب نمی‌شود و موارد ابتلا معمولا پراکنده و مرتبط با افزایش جمعیت جوندگان است. 

تغییرات اقلیمی نیز می‌تواند با افزایش جمعیت جوندگان، موجب افزایش دوره‌ای موارد بیماری شود. رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت می‌گوید: «در ایالات متحده سالانه حدود ۲۰ تا ۵۰ مورد ابتلا ثبت می‌شود. کشور‌های آمریکای جنوبی مانند آرژانتین و شیلی، همچنین چین، کره جنوبی، روسیه و برخی کشور‌های شمال و مرکز اروپا از‌جمله فنلاند و آلمان نیز مواردی از بیماری را گزارش کرده‌اند.»

او اظهار می‌کند: «در تاریخ ۴ می ۲۰۲۶، هفت مورد شامل دو مورد تأییدشده آزمایشگاهی و پنج مورد مشکوک شناسایی شده‌اند که همگی مسافرانی بودند که با یک کشتی کروز در اقیانوس اطلس و از مبدأ آرژانتین در حال سفر بودند.» از میان این افراد، سه نفر جان باخته‌اند و یک نفر نیز در آفریقای جنوبی در بخش مراقبت‌های ویژه بستری است. 

علائم اولیه هانتاویروس

مرادی درباره علائم بیماری بیان می‌کند: «علائم اولیه هانتاویروس شامل خستگی، تب و مشکلات گوارشی است و با پیشرفت بیماری ممکن است تپش قلب، سرفه خشک و تنگی نفس شدید ایجاد شود.»

او می‌افزاید: «در نوع ریوی، تب ناگهانی، درد شدید عضلانی، تهوع، استفراغ و نارسایی تنفسی مشاهده می‌شود و میزان مرگ‌ومیر آن حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد است. در نوع کلیوی نیز تب، افت فشار خون، اختلال عملکرد کلیه و در موارد شدید خونریزی بروز می‌کند.»

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با تأکید بر رعایت اصول بهداشتی می‌گوید: «مهم‌ترین راه پیشگیری، جلوگیری از تماس با فضولات جوندگان و ضدعفونی محل‌های آلوده پیش از جارو کردن است. همچنین استفاده از ماسک و دستکش هنگام پاک‌سازی محیط‌های آلوده و کنترل جمعیت جوندگان توصیه می‌شود.»

مردم باید از تماس با جوندگان زنده یا مرده و لانه آنها خودداری کنند و پیش از ورود به خانه‌های متروکه یا بلااستفاده، ابتدا در و پنجره‌ها را برای تهویه باز بگذارند. 

 او تأکید می‌کند: «بیشتر گونه‌های هانتاویروس که در نقاط مختلف جهان گزارش شده‌اند انتقال انسان به انسان ندارند و در صورت ابتلای فرد، نیازی به قرنطینه برای جلوگیری از انتقال بیماری وجود ندارد.»

درباره وضعیت جهانی هانتاویروس و نگرانی‌ها از احتمال همه‌گیری این ویروس نیز مرادی می‌گوید: «بیماری‌هایی که قابلیت تبدیل شدن به پاندمی، مشابه کرونا، را داشته باشند معمولا از سوی سازمان جهانی بهداشت در قالب وضعیت اضطراری یا هشدار‌های بین‌المللی اعلام می‌شوند، اما تاکنون چنین شرایطی درباره هانتاویروس اعلام نشده است.»

مرادی می‌افزاید: «هانتاویروس معمولا از طریق جوندگان، فضولات آنها و در مواردی از طریق گزش منتقل می‌شود. البته یک گونه بسیار نادر از این ویروس قابلیت انتقال انسان به انسان را دارد که آن هم معمولا در تماس‌های بسیار طولانی و نزدیک رخ می‌دهد و احتمال انتقال آن بسیار پایین است.»

او ادامه می‌دهد: «در حال حاضر نه سازمان جهانی بهداشت و نه کشور‌های دیگر دنیا، هانتاویروس را به‌عنوان یک تهدید فوری و گسترده جهانی تلقی نکرده‌اند، اما پس از تجربه کرونا، نظام‌های سلامت جهان نسبت به ویروس‌ها حساس‌تر شده‌اند و همه تحولات را به‌دقت رصد می‌کنند.»

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت درباره نگرانی‌ها نسبت به افزایش جمعیت موش‌ها در تهران نیز می‌گوید: «شرایط زندگی شهری و فراوانی جوندگان در بسیاری از شهر‌های دنیا، از‌جمله تهران، مشابه گذشته است و در حال حاضر دلیلی برای ایجاد نگرانی عمومی وجود ندارد.»

او تأکید می‌کند: «نظام سلامت کشور روند جهانی بیماری را به‌صورت مستمر زیر نظر دارد تا در صورت مشاهده هرگونه تغییر یا ظهور گونه‌ای جدید که بتواند مشکل‌ساز شود، اقدامات لازم انجام گیرد.»

 

درمان بیماران مبتلا به هانتاویروس

مرادی درباره روند درمان بیماران مبتلا به هانتاویروس می‌گوید: «درمان بیماران عمدتا حمایتی است و در موارد شدید نیاز به بستری در بیمارستان یا بخش مراقبت‌های ویژه وجود دارد.»

پایش مداوم فشار خون، سطح اکسیژن و عملکرد کلیه‌ها از اقدامات اصلی درمانی است. همچنین اکسیژن‌تراپی و در موارد شدید استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی برای بیماران انجام می‌شود. او می‌گوید: «تزریق مایعات، تنظیم تعادل آب و الکترولیت‌ها و در نوع کلیوی بیماری، کنترل فشار خون و در صورت نیاز دیالیز موقت، از دیگر اقدامات درمانی محسوب می‌شود.»